Emakhuwa

Okhapelela
erutthu ni
muhakhu

A produção deste livro tornou-se possível graças ao apoio do povo Americano através da Agência dos Estados Unidos para o Desenvolvimento Internacional (USAID). O conteúdo desta publicação é da total responsabilidade do Ministério da Educação e Desenvolvimento Humano da República de Moçambique.

FICHA TÉCNICA
Título:
Okhapelela erutthu ni muhakhu
Língua:
Emakhuwa
Coordenação Editorial - MINEDH:
Telésfero de Jesus e Vicente Bisque
Vamos Ler!:
Samima Patel, Abdala Machude, Amélia Bazima e Dilson Buque
Autores:
Neves Jacinto Anselmo, Júlio Bernardo, Lucas Bonga, Eduardo Napualo,
Elmano Mucopo, Ana Jahamo e Saraiva A Aibo
Assessoria Linguística e metodológica:
Carlos Manuel e Maurício Bernardo
Ilustração:
Orlando Chissano
Maquetização:
Walter Sambo
Capa:
Orlando Chissano e Walter Sambo
Impressão:
???????
Tiragem:
???????
N.º do registo:
???????
Financiado por USAID
República de Moçambique

Mmuttettheni sookhala inama sinci.
Iyo khasinkhala paahi mmawaani.
Sinkhala nave mutakhwani ottayi.
Muttheko aahirowa ototha inama.
Owo aatotha inama sa mutakhwani.
Aarowale ni mwaana awe Amina.
Mmo aahoona etthepo yuulupale.
Eyo yaari ni khole ooyeva ni naahe.

Onammoca khonitothiwa inama.
Anamuteko ti anikhapelela seyiyo.
Anikhapelela wiira sihiiviwe simala.
Etakhwa eyo khenipahiwa ni atthu.
Anipaha anootthukiwa ni anooliva.
Mmo annirowa aletto oxukurya.
Awo anikhuma ilapo sa okhopela.
Akina anikhala atthu ootteela.

Awo yaaxukuryaka annihiya etthu.
Siiso annincererya oruwerya wahu.
Elapo enarowa ohoolo ni wuunuwa.
Atthu anaattamela mmo anniloola.
Inama sinihala omala sinnaakihiwa: Ekha, etthepo, ekonya, ehaasa.
Wiiva seyiya ti ovaanyiha malamulo.
Nrowe nikhapelele mihakhu sahu.

Mmuttettheni enniiniwa etuufu.
Eyo ekoma eruuhiwe ni atthu akina.
Yaawo akhumme ilapo sa ottayi.
Ela eniiniya ni athiyana ooreera.
Awo animwiipa saana isipo saya.
Ni tho aniwara ikuwo soolikana.
Isipo aniipaaya ti sooreera wiiwa.
Ahooleli waasivela isipo sa etuufu.

Ikoma saya sinoopiwa ni alopwana.
Anoopa akilanthi wala yeemenle.
Atthu aniina anikhala oowiiwanana.
Mawarelo aya oreera vanceene.
Athiyana anoophwaneliwa saana.
Etuufu eniiniwa mahiku a niira.
Niira na etiini, na elapo wala nikina.
Mahiku awo anikhala oohakalala.

Tivo ela ekoma ti yoothanliya.
Atthu a ilapo sa okhopela ophenta.
Awo nave anniina mahiku yaphiya.
Anitakiherya wiina ni makhata aya.
Ahooleli annikhuma mpwaro, aniina.
Ekoma ela yoomwarela mulaponi.
Nookhala nihiku nootthapela yeela.
Makhuru manceene annithukumana.

Mmawaani mukhaleke mooreera.
Atthu ahaana okwesa vatthokoni.
Yakwesa athipeleke ikokhola.
Yuuheeleke malitti aneemela maasi.
Alimeke vapuwani wiira vareereke.
Ahaana onyawa ahinatthi olya.
Ni tho onyawa yamaliha olya.
Siiso anoosyaka iretta soovirikana.

Mmuttettheni sookhala ixipiritaali.
Weyiyo ti onilooliwa aretta.
Aretta awo annikhala oovirikana.
Aakhala a ettekuxa ni oovyaluwasa.
Iretta iya ti soowoopiha vanceene.
Tivo vanireerelaaya wiikhapelela.
Ettekuxa empacerya ni oviha erutthu.
Akina annirapheya ni okhulumuwa.

Mwaaxitthu xeeni onruha ettekuxa?
-Ipwilimwithi sinruuha ettekuxa.
Nisyake sayi ipwilimwithi owaani?
-Oheliweke murette aya mpaani.
Oheliweke mpaani ninrupaahu.
Nihikhottiheke ohuula mikhora
wiira ipwilimwithi sivukuwe mpaani.
Ekina yuulupale tho wiira ti ela: Orupa muhina mwa ntthavi naya.

Nave tho nihaana okhapelela maasi:
Nivuluwiha saana maasi oowurya,
masi nipaceryeke orapiha mwaapu. Navuluwiha maasi, nikhuneeleke.
Nirapihe soolya nihinatthi waapeya.
Nirattele mapuro anrikiwa maasi.
Nithipele makutuphe a emanka.
Vanceenexa a emanka yoottokotta.

Nithipeleke ikokhola soowuntta
wiira iphepele sihirelane vaavo.
Hata ipwilimwithi osiveliwa mwemmo.
Ipwilimwithi ni iphepele otakhala.
Seyiyo otannya iretta soowoopiha.
Osyaka iretta etthu yootepa oreera.
Naphwanya, niroweke oxipiritaali.
Navahiwa mirette, niwuryeke saana.

Anamwane anrowihiwa oxipiritaali.
Awo annivahiwa mirette soovoniha.
Anamwane ahikhottheke mirette.
Mirette siniphwanyiha okumi.
Masi sikhale mirette sa oxipiritaali
wiira aphwanye okumi wooreera.
Siiso vanitthunaaya owerya osoma.
Ni yasoma anooreherya mukhalelo.

Atthu yakhala akumi anivara miteko.
Nono onipaka mirupa soorera.
Owo onipaka ni mikhoyi sa ifaarutu.
Mikhoyi iyo sinitthukaniwa ikaaxa.
Oxuntte oxikola opaka mirupa.
Mirupa sinipakaawe ti soolipa saana.
Athiyana waasivela mirupa sa Nono.
Nono onthumiha mirupa opasari.

Atthu anthuma, anihela iphaawu.
Akina anihela eyoolya yoosiva ekina.
Anikuxa arowaka waaweha aretta.
Nono onpaka mirupa aworowa.
Ni onnipaka tho namurunku.
Ola onoosoma ni onoopaka mirupa.
Vano oniphavela opaka itthu sikina.
Matata awe anninvaha muhakhu.
Ootheene nisome wiira nixutte.

Anamwane ootheene asomeke. Mwaana oosoma, mwaana onoona.
Nono onnooniherya oxutta wawe.
Onooniherya ni miteko onvaraawe. Matata oophwanyiha musurukhu.
Musurukhu yoowo oosuka owaani.
Osukale wiira othume ikaruma.
Ikaruma sene sa oxikola ni ikuwo.