Emakhuwa

Ohiyu wa ithale

A produção deste livro tornou-se possível graças ao apoio do povo Americano através da Agência dos Estados Unidos para o Desenvolvimento Internacional (USAID). O conteúdo desta publicação é da total responsabilidade do Ministério da Educação e Desenvolvimento Humano da República de Moçambique.

FICHA TÉCNICA
Título:
Ohiyu wa ithale
Língua:
Emakhuwa
Coordenação Editorial - MINEDH:
Telésfero de Jesus e Vicente Bisque
Vamos Ler!:
Samima Patel, Abdala Machude, Amélia Bazima e Dilson Buque
Autores:
Neves Jacinto Anselmo, Júlio Bernardo, Lucas Bonga, Eduardo Napualo,
Elmano Mucopo, Ana Jahamo e Saraiva A Aibo
Assessoria Linguística e metodológica:
Carlos Manuel e Maurício Bernardo
Ilustração:
Orlando Chissano
Maquetização:
Walter Sambo
Capa:
Orlando Chissano e Walter Sambo
Impressão:
???????
Tiragem:
???????
N.º do registo:
???????
Financiado por USAID
República de Moçambique

Mulopwana mmosa orowa oxaya. Owo ookumana ni mwatto.
Mwaatto iira: -Olelo nihiku nanyu. Nihiku na wookhuurani ootheene.
Mulopwana opacerya otthyawa. Mwatto owo onamoomola.

Siiso ookumana ni namarokolo. Ola omukoha ole: -Eniireya exeeni?
Mulopwana: -Mwatto muulupale!
Owo onookoomola wiira okikhuure.
Namarokolo: -Mwatto, mukilaathi va.
Oomoonihera nluku noottikinyeya.

Namarokolo: -Mwaavye nivatta.  Nivatta nne nanvirela weyiwo.
Mulopwana oorowa waavya nivatta.  Ni orowaale ole, khotthinke.
Namarokolo noohala, aahiira:
-Mwatto, muhale vaava, kinimoorwa.

Kimmurowela mulopwana yoole.
Namarokolo aahirowa voohitthika.
Owo omphwanya muthiyana.
Ola aari ni anamwane ayili anaanne. Awo yaarupiwa epula yinceene.
Namarokolo aahaavitha atthu ale.

Mwatto orwa onyemme, oniira:
-Ti ani ari owaani iwo mulolo?
Namarokolo aahaakhula iiraka:
-Mwaari mulopwana, murwe. Mwiisaasule ni mukumihe etthupo.
Owo aahiisaasula ni aakumiha etthupo.

Ni wiira siiso aahitturuma: Rrr!
Nave namarokolo ohooniha nrekha.
Nrekha nno naari nooripa na xaaka.
Ohooniha etthupo, aari khapa ooyeva.
Nave tho owo aahitturuma: Rrr!
Mwatto oona, iiwa ni onatthyawa.

Siiso namarokolo aahiwiirela atthu:
-Va nihoopowa wa mwatto ole.
Maama ni anamwane aarowa owaani.
Owaani, anamwaane aakilaathi.
Awo anoovaneela ni apatthani aya.
Khula mmosa yookhala emmusivela.

Oopacerya omusivela olya soonaya.
A nayili omusivela othweela ohiyu.
A neeraru omusivela orupa othana.
A neexexe omusivela osoma iliivuru.
Ala anvaanela wiira yiiwananeke.
Yiiwananeke avaraka enaasivelaaya.

Siiso annixutta itthu sa akhwaaya...
Yuncereryaka ele enaasivelaaya.
Ole ommusivela orupa, oovukula.
Nihiku nimosa purusoori ohaaleela:
- Seyiya sootheene ihakhi sa aana.
Anamwane ahaana ihakhi soowaatta: Osoma, olya, orupa hata othweela.

Anamwane anaalela ithale sa inama.
Ethale ya olelo ti tho ya namarokolo.
Ola ni khole yaalattuliwe oxinttana.
Muxinttano wa waakuviha olya.
Munxinttawo owo onootthuviwa.
Yooruuhiwa eparatho ya mphakura.

Eparatho eri variyari vaaxinama.
Namarokolo oomuleela khole iiraka:
-Wiittikitthele makukhu a muhakwa .
-Mwaha wa xeeni?
-Kiniirela wiira waakuveke olya.
Khole aahirowa wiittikitthela.

Muxinttano woopaceriwa.
Khole onimooceela olya mphakura.
Mphakura ononsonyowa mmatatani.
Makukhu ale anoomuthereriha.
Namarokolo ohoolya ni oomaliha.
Siiso namarokolo ooxintta.

2Opuputtha = opuputta = okukuttha

Yoophiya eyaakha yoothowa maasi.
Inama soovaanela othipa ehimye.
Namarokolo khorowale othipa.
Maasi athipiwa ni aaphwanyiwa.
Inama soolayihana etthu yooreera:
Omuhela namawehererya a maasi.

Naahe ohiira: -Miyo kinoowerya.
Namarokolo oorowa ohimyeni. Noophiya, oomwiirela naahe wiira:   -Olya oravo onsiva otthukiweene. Kootthuke wiira olye oravo aka.
Naahe oheemerera ni ootthukiwa.

Namarokolo oorika maasi khurowa.
Oxaaka soorowa inama sikina.
Iyo soomphwanya naahe otthukiwe.
Sinamukoha:
-Ti ani ootthunke?
Owo onaakhula:
-Ti namarokolo.
Khapa oovekela owehererya maasi.
Ohiihela onyoma ni anvara mulavilavi.